Schuldgevoel is een gemoedstoestand die men zichzelf oplegt. Dit is een gedeelte van de omschrijving van schuldgevoel op Wikipedia. Hoe fijn zou het zijn als we het niet onszelf opleggen, maar dat we een ander de schuld kunnen geven. Helaas zo werkt het niet. Dan rest de vraag wat doen we met ons schuldgevoel? Kunnen we het ook gebruiken? Ja zeker, gebruik het om te reflecteren. Wat maakt dat je je schuldig voelt, is het terecht? Als het terecht is kun je actie plannen om het recht te trekken. Is het onterecht ? Hoe prettig om het dan los te laten.

Zelf voel ik me geregeld schuldig over van alles en nog wat. Nu schijnen vrouwen hier toch meer en vaker last van te hebben dan mannen. Logisch, vrouwen krijgen en nemen ook meer taken dan dat ze eigenlijk kunnen bolwerken. En dan willen we die taken ook nog eens allemaal tot in de perfectie uitvoeren. Als je het type bent die allemaal taken naar zich toe trekt zit het leermoment in het loslaten. Maar soms komen de taken ongevraagd en onbedoeld op ons pad.

Neem nu mijn eigen pad. Ooit begonnen als full time huismoeder, nu fulltime aan het werk. Geen vrijwillige keus. Drie jaar geleden werd bij mijn man een ongeneeslijke vorm van kanker geconstateerd. Dat maakte dat we anders naar de toekomst moesten gaan kijken en daar nu al voorbereidingen voor treffen. De rollen zijn nu omgedraaid en mama gaat ’s morgens naar de zaak en papa heeft ’s middags de tafel gedekt. Hoe dankbaar ben ik dat papa dit allemaal kan doen en dat we nu nog geen opvang voor de kinderen nodig hebben.

Maar ja, schuldgevoelens steken geregeld de kop op. Zo vroeg ik Pieter hoe het met zijn huiswerk gaat en dat het me verbaasd dat ik hem daar weinig mee bezig zie. Zijn antwoord luidde; ‘je bent er ook bijna nooit dus hoe kun je dat dan ook zien?’ Ai dat doet zeer en ik voel me direct schuldig. Even reflecteren... Hier hoeft ik me dus niet schuldig over te voelen. Ik neem mijn verantwoording voor ons gezin, en voor de toekomst voor als ik er alleen voor sta met de heren. Hoe maak ik dit gevoel na gereflecteerd te hebben dan positief?

Ik zeg tegen Pieter dat hij gelijk heeft en dat ik inderdaad nu overdag werk. Tevens leg ik hem uit wat maakt dat ons leven nu op deze manier is ingericht. Hij zegt dat hij het ook niet zei om mij te kwetsen, maar dat de tijd als hij zijn huiswerk maakt ik er gewoon niet ben. Vervolgens hebben we samen een goed gesprek over hoe we deze veranderingen zien en voelen. Het schuldgevoel heeft plaatsgemaakt voor wederzijds begrip en respect.

We kunnen schuldgevoel volgens mij ook positief benaderen. Na een gemaakte 'fout' laat dit gevoel ons weten dat we iets recht te zetten hebben. Het laat ons nadenken over ons handelen. Het behoed ons om opnieuw in dezelfde situatie te komen waar we dit gevoel gaan ervaren, tenminste als we het schuldgevoel serieus nemen en het zien als een vriend die ons waarschuwt en tot denken aanzet.